2019 Türkiye Yerel Seçimleri
2019 Türkiye yerel seçimleri, Türkiye'deki yerel yönetimlerin belirlenmesi için 31 Mart 2019 tarihinde yapılmış ve seçim sonucunda belediye başkanı, büyükşehir belediye başkanı, belediye meclisi üyeleri, il genel meclisi üyeleri, muhtarlar ve ihtiyar heyetleri belirlenmiştir.
Muhalefet, kendi adayının İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığını kazanmak üzereyken veri akışının birden kesildiğini belirterek ajansı eleştirdi. Bu zamanlama özellikle İstanbul'da manipülasyon endişelerini gündeme getirdi ve seçim hileleriyle ilgili birtakım komplo teorilerine yol açtı.
Seçimlerde adaylık dağılımda cinsiyet eşitliği gözetilmedi, kadın aday oranı sadece %7,89 olarak gerçekleşti.
AK Parti ve MHP'nin İstanbul seçimlerindeki itirazlarını değerlendiren Yüksek Seçim Kurulu, "kamu görevlisi olmayan sandık kurulu başkan ve üyelerinin seçimde görevlendirilmesi" gerekçesiyle 4'e karşı 7 oyla İstanbul seçimlerini iptal etti. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin 23 Haziran 2019'da yenilenmesine karar verildi.
Seçim takvimi
Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunu'nun 8. maddesindeki "Her seçim döneminin beşinci yılındaki 1 Ocak günü seçimin başlangıç tarihidir, Aynı yılın Mart ayının son Pazar günü oy verme günüdür" şartı nedeniyle seçim 2019 yılının Mart ayının son Pazar günü olan 31 Mart 2019'da düzenlendi.
Yüksek Seçim Kurulu (YSK) 13 Aralık 2018'de, seçim takvimini yayınladı. Buna göre seçim süreci, 1 Ocak 2019 itibarıyla başladı. YSK 2 Ocak 2019 tarihinde seçimlere katılabilecek partileri açıkladı, bu kapsamda 13 partinin seçimlere katılma yeterliliğine sahip olduğu belirlendi. Seçimlere katılma yeterliliği olan partilerden Hür Dava Partisi (HÜDA PAR), 12 Ocak'ta yerel seçimlere katılmama kararını açıkladı. Böylece seçimlere 12 parti katıldı.
Seçmen listeleri 4 ile 17 Ocak arasında askıda kaldı. Kesin aday listeleri 3 Mart'ta ilan edildi.
Oy kullanma
30 büyükşehir belediyesindeki seçmenler, "büyükşehir belediye başkanı", "ilçe belediye başkanı", "ilçe belediye meclis üyeliği" ile "muhtarlık ve ihtiyar heyeti" için oy kullandı. Büyükşehir olmayan illerde ise belediye sınırları içindeki yerlerde "il genel meclisi üyeliği", "belediye başkanı", "belediye meclis üyeliği" ve "muhtarlık ve ihtiyar heyeti" için, köylerde ise "il genel meclisi üyeliği" ile "muhtarlık ve ihtiyar meclisi" için oy atıldı.
Büyükşehir belediye başkanlığına ilişkin oy pusulası "beyaz", il genel meclisi üyeliklerine ilişkin pusula "turuncu", belediye başkanlığına ilişkin oy pusulası "mavi", belediye meclisi üyeliğine ilişkin oy pusulası ise "sarı" renkli oldu. Oy pusulaları tek zarfa konuldu.
YSK kararına göre Adıyaman, Ağrı, Artvin, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hakkâri, Kars, Malatya, Kahramanmaraş, Mardin, Muş, Ordu, Rize, Siirt, Sivas, Trabzon, Tunceli, Şanlıurfa, Van, Bayburt, Batman, Şırnak, Ardahan, Iğdır ve Kilis ile bu illerde bulunan ceza infaz kurumlarında oy vermenin başlangıç ve bitiş saatleri 07.00-16.00 olarak uygulandı. Bu illerin dışında kalan diğer illerde oy verme saatleri 08.00-17.00 oldu.
Seçim yapılan pozisyonlar
2019 yerel seçimleri, birkaç belediyeyi birleştiren, seçilen belediye başkanı ve belediye başkanlarının sayısını önemli ölçüde azaltan 2013 yerel yönetim yeniden yapılandırılmasının ardından yapılan ikinci seçimlerdir. 31 Mart 2019 mahalli idareler seçimlerinde 30 büyükşehir belediyesi, 51 il belediyesi (merkez ilçe), 922 ilçe belediyesi ve 386 belde belediyesi için seçim yapıldı. Belediye başkanları ve meclis üyeleri ayrı ayrı seçildi.
Seçim yapılan pozisyonlar aşağıda gösterilmiştir.
Belediyeler
Tür
Seçilen
Büyükşehir Belediyesi
30
İl Belediyesi
51
İlçe Belediyesi
922
Belde Belediyesi
386
Meclisler
Tür
Seçilen
Belediye Meclisleri
20.745
İl Genel Meclisleri
1.272
Bu parti mevkilerine ek olarak, muhtar ve ihtiyar heyetleri gibi çok sayıda yerel partisiz makam seçildi. 2018 rakamlarına göre, seçilecek olan muhtar sayısı 50.229'dur.[13]
2014'ten seçimlere kadar yaşanan değişimler
Belediye başkanlarının görevden alınması
2017'de cumhurbaşkanının açıklamasıyla istifa etmesi istenen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Recep Altepe, Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Edip Uğur, Düzce Belediye Başkanı Mehmet Keleş ve Niğde Belediye Başkanı Faruk Akdoğan'ın istifası ile sonuçlanan süreç " Metal Yorgunluğu " olarak adlandırılmıştır.[14]
Partiler arası geçiş
İYİ Parti'nin kurulmasının ardından MHP'li Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Burhanettin Kocamaz, MHP'den İYİ Parti'ye geçmiştir. CHP'li Kırklareli Belediye Başkanı Mehmet Siyam Kesimoğlu aday gösterilmeyince partisinden istifa etti, bağımsız olarak aday olduğu seçimi kazandı. AK Parti'li Yozgat Belediye Başkanı Kazım Arslan da aday gösterilmeyince partisinden istifa etti ve bağımsız olarak seçime katıldı fakat AK Parti adayı Celal Köse karşısında seçimi kaybetti.
İttifaklar
Cumhur İttifakı
Ana madde: Cumhur İttifakı
MHP Konya Milletvekili Esin Kara, 19 Eylül'de yaptığı açıklamada 30'a yakın ilde olası bir CHP-HDP ittifakının AK Parti ve MHP açısından kaybetme riski doğurduğunu, bu nedenle seçim ittifakına olumlu bakıldığını söyledi.[15] MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 20 Eylül'de yaptığı açıklamayla İstanbul'da bir aday çıkartmayacaklarını duyurdu.[16] Ancak 23 Ekim'de bir açıklama yaparak AK Parti ile bir seçim ittifakı yapılmayacağını duyurdu.[17] AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, "tabanların beklentisi" olduğunu söyleyerek[18] Devlet Bahçeli ile seçimler üzerine ilk kez 21 Kasım 2018'de görüşme gerçekleştirdi, ama görüşmenin ayrıntıları kamuoyu ile paylaşılmadı.[19] Daha sonra Aralık'ta ittifakın yerel seçimlerde devam edeceği duyuruldu.[20]
Millet İttifakı
Ana madde: Millet İttifakı
Millet İttifakı, ilk olarak 5 Mayıs 2018 tarihinde Türkiye'de 2018 genel seçimlerine katılmak için oluşturulmuş ve dört muhalif parti olan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), İYİ Parti, Saadet Partisi (SAADET) ve Demokrat Parti'yi (DP) içine almış bir seçim ittifakıydı.[21] İttifak genel seçimlerden sonra dağılmış olmasına rağmen,[22] 12 Aralık 2018 tarihinde CHP ve İYİ Parti, 2019 yerel seçimlerinde işbirliği yapmak amacıyla yaptıkları görüşmeler sonucunda 21 büyükşehir ile bazı il ve ilçelerde işbirliği yapma kararı aldı.[23]
Kürt partileri ittifakı
Yerel seçimler öncesi yedi siyasi parti ve oluşum ortak deklarasyon yayınlayarak "Kürdistani İttifak" adında bir seçim ittifakı kurduklarını açıkladı. İttifaka katılan Kürdistan İslami Hareketi, Demokratik Bölgeler Partisi, Devrimci Demokratik Kürt Derneği, İnsan ve Özgürlük Partisi, Kürdistan Demokratik Platformu, Kürdistan Komünist Partisi ve Türkiye Kürdistan Demokrat Partisi seçime Halkların Demokratik Partisi çatısı altında girdiklerini açıkladı. HDP Eş Genel Başkanı Pervin Buldan, "İttifakla Kürt halkının ulusal birliğine hizmet edecek tarihsel bir adım atmış olacağız." açıklamasında bulundu.[24][25]
Tunceli'deki ittifaklar
Tunceli özelinde özel ittifak görüşmeleri gerçekleşti. Aralarında Türkiye Komünist Hareketi, Sosyalist Emekçiler Partisi[26] ve Avrupa Demokratik Dersim Birlikleri Federasyonu'nun[27] da bulunduğu pek çok sosyalist kuruluş Sosyalist Meclisler Federasyonu (SMF) altında "Demokratik Halk Dayanışması" adıyla ittifak yaptı ve Tunceli'de Fatih Mehmet Maçoğlu'nu ortak adayları olarak gösterdi. Maçoğlu Türkiye Komünist Partisi'nden aday gösterildi.[28] Halkların Demokratik Partisi bu ilanın ardından SMF ile görüşmeler gerçekleştirdi[29][30] Görüşmelerden ortak bir ittifak sağlanamadı, "demokratik yarış" fikri ön plana çıktı ve partilerin ayrı adaylar çıkararak seçime girme tutumu benimsendi.[29] Ardından HDP, Emek Partisi, Ezilenlerin Sosyalist Partisi Partizan ile "Dersim Devrimci Güç Birliği" adıyla bir ittifak kuruldu.[31]
Kampanya
Cumhur İttifakı kampanyası
Kampanya sırasında AK Parti Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, MHP ile kurduğu kendi ittifakı olan Cumhur İttifakı'nın karşısında rakip duran ve CHP ve İYİ Partiden oluşan Millet İttifakı'nı "terör örgütleriyle ilişkili veya terör örgütlerinin güdümünde" olmakla suçladı.[32]
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 2018 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde kurulan Millet İttifakı'nı, ilk defa 19 Haziran 2018'de ‘zillet ittifakı’ olarak andı ve bu ittifakın öne çıkması durumunda FETÖ'nün Türkiye'yi yeniden işgal edeceğini iddia etti.[33] Daha sonraki dönemlerde de Millet İttifakı'na sık sık zillet olarak seslenen Bahçeli,[34][35] bu ittifakı ‘çamur ve çürüme’,[36] ‘rezaletin çukurunda’[37] gibi ifadelerle nitelendirmiş, ittifakta bulunmayan HDP ile ÖDP'nin ve ayrıca PKK ve FETÖ'nün de bu ittifakta yer aldığını ve bu ittifakın milli güvenlik sorunu hâline dönüştüğünü iddia etmiştir.[38] Yine MHP Genel Başkan Yardımcıları Sadir Durmaz[39] ve Yaşar Yıldırım da Millet İttifakı'nı zillet olarak nitelendirmiştir.[40] Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da bir konuşmasında Millet İttifakı yerine "zillet ittifakı" ifadesini kullanmış,[41] diğer bir konuşmasında ise Millet İttifakı'nın ülkeyi bölmeye çalıştığını iddia etmiştir.[42] İçişleri Bakanı Süleyman Soylu da Millet İttifakı'nı zillet olarak anmış ve PKK'yla ilişki içinde olmakla suçlamıştır.[43] Sabah,[44][45] Yeni Asır,[46] A Haber[47][48] ve Takvim[49][50][51] gibi iktidar destekçisi[52] gazetelerin haberlerinde de Millet İttifakı sık sık "zillet ittifakı" şeklinde adlandırılmıştır.
Millet ittifakı kampanyası
Af teklifi tartışması
Bu alt başlığın genişletilmesi gerekiyor. Sayfayı düzenleyerek yardımcı olabilirsiniz.
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 30 Eylül'de ise af konusunda alınan tutumlar ile ittifak konusunun birbirinden ayrı konular olduğunu, Cumhur İttifakının yaşayacağını ve İstanbul'da aday çıkartmayacaklarını söyleyerek yerel seçim ittifakı yapılacağı yönünde tekrar sinyal verdi.[54]
Medya Sansürü
Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde 2018 yılını 157. sırada tamamlayan Türkiye'de basının büyük çoğunluğu iktidardaki AK Parti taraftarıdır.[55] Sözcü'nün araştırmasına göre medya sektörünün %30'una sahip olan Doğan Holding'in Mart 2018'de medya sektöründen çıkışıyla birlikte 26 gazeteden 18'i dahil yazılı ve görsel ulusal basının %90'ı AK Parti'ye yakın medya gruplarının yönetimine geçti.[56] Erdoğan ile zaman zaman anlaşmazlıklar yaşayan medya patronu Aydın Doğan'ın elinde tuttuğu dergi, gazete ve televizyon kanallarının hükûmete yakın Demirören Holding'e satılması Financial Times'a göre "medya gruplarının hükûmet yanlısı agresif bir çizgi" izlediği bir dönemde gerçekleşti.[57] Ayrıca ekonomik krizle birlikte artan maliyetler pek çok düşük gelirli muhalif medya kuruluşunun kapanmasına ve böylelikle sektörde iktidar yanlısı medya gruplarının tekelinin daha da artmasına yol açtı.[58]
Seçim döneminde Akşam, Hürriyet, Sabah, Star ve Yeni Şafak dahil olmak üzere iktidar taraftarı aileler tarafından yönetilen pek çok basın kuruluşu taraflı yayınlarla gündeme geldi.[59] Zaman zaman sahte haber ürettikleri de ortaya çıkan[60] ve ana akım medyayı oluşturan bu kuruluşların seçim döneminde de AK Parti lehine taraflı yayınlar yapması, medyanın bağımsızlığı ve adaletsiz seçim yarışı hakkında tartışmalara yol açtı. Televizyon kanallarında AK Parti adaylarına muhalefet adaylarından daha fazla söz hakkı tanındı.[55] HDP'nin yerel seçimler için hazırladığı reklamlar televizyon kanallarında yayınlanmadı.[61] Türkiye Gazeteciler Sendikası Başkanı Gökhan Durmuş, seçimlerde ana akım medyanın adil bir yaklaşım sergilemediğini "Televizyonlarda iktidar partisinin adaylarını izliyoruz. Muhalefet partisi adayları geçiştiriliyor. Muhalefetteki İYİ Parti, Saadet Partisi ve HDP adaylarını, onların projelerini dinleyemiyoruz." sözleriyle anlattı.[55]
Mart 2019'da CHP'nin İstanbul Büyükşehir Başkan Adayı Ekrem İmamoğlu, önceki yıl Demirören Holding'in eline geçen Hürriyet ve CNN Türk'e yalan haber yaptıkları gerekçesiyle tepki gösterdi.[58][62] CHP bunun üzerine tarafsızlık ilkesinin ihlali sebebiyle CNN Türk'ü CNN International'a şikayet etti ve CNN International konu hakkında soruşturma başlattı.[63] Devlete ait Anadolu Ajansı, İmamoğlu'nun İstanbul seçimlerinde AK Parti adayı Binali Yıldırım'ın önüne geçtiğini açıklamasıyla birlikte sandıklara ait bilgi akışını kesti ve İmamoğlu'nun yarışta öne geçtiği bilgisi ne Anadolu Ajansı ne de AK Parti taraftarı kanallarda kendine yer bulamadı.[59] Devletin resmî oluşumu olan Anadolu Ajansı'nın AK Parti taraftarı yayın çizgisi seçim gecesinden itibaren tartışma konusu oldu ve manipülasyon iddialarını gündeme getirdi.[64] Aynı sıralarda İmamoğlu'nun İstanbul'da öne geçtiğini duyuran Demirören Haber Ajansı ise ilgili haberi bir saat içinde sildi.[65] İmamoğlu'nun tartışmalı geçen İstanbul Büyükşehir seçimlerine dair seçim gecesi yaptığı basın toplantıları televizyon kanallarının birçoğu tarafından verilmedi.[66]
Sahte seçmenler
Bu alt başlığın genişletilmesi gerekiyor. Sayfayı düzenleyerek yardımcı olabilirsiniz.
Mersin'de İYİ Parti aday sorunu
19 Şubat tarihinde İYİ Parti, Mersin Büyükşehir Belediye Başkan Adayı Burhanettin Kocamaz'ın adaylık başvurusunun İl Seçim Kurulu tarafından kabul edilmediği duyuruldu. Partiden yapılan açıklamada, evrak teslimatının saat 17:00'den sonra yapıldığı gerekçesiyle başvurunun kabul edilmediği belirtildi.[67] İYİ Parti Burhanettin Kocamaz'ın adaylığı reddedildikten sonra Demokrat Parti adayı Ayfer Yılmaz'ı destekleme kararı aldı.[68] Ayfer Yılmaz, Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimlerini üçüncü sırada bitirmiştir.[69]
Şiddet
Malatya'nın Pütürge ilçesinde Saadet Partili bir seçim gözlemcisi ve bir görevli, bir AK Parti üyesi tarafından ateş edilerek öldürüldü. AK Parti destekçisi cinayet nedeni olarak gözlemci ve görevlinin açık oy verilmesine engel olduğunu ve oyların gizli verilmesini sağlamaya çalıştıklarını ve buna engel olmak için ateş ettiğini söyledi.[70] Diğer bölgelerde de seçim günü ve takip eden hafta boyunca AK Parti ve muhalefet destekçileri arasında şiddet olayları meydana geldi.[71][72]
Polis ve HDP gözlemcileri arasında da özellikle Güneydoğu bölgelerinde şiddet gözlemlendi.[73] HDP'nin Diyarbakır, Batman, Siirt ve diğer pek çok Kürt çoğunluğa sahip bölgede yaptığı kazanmasına ilişkin kutlamalara polis tarafından engel olundu ve HDP merkezleri ve çevresinin zorla tahliyesi yapıldı.[74]
Avrupa Konseyi'ne bağlı Avrupa Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi'nin yerel seçimleri gözlemlemesi için gönderdiği heyetin başkanı, Türkiye'yi oy kullanma özgürlüğüne saygı duymamakla suçladı.[75]
İstanbul Büyükşehir Belediyesi seçimleri
Ana madde: İstanbul'da Mart 2019 Türkiye yerel seçimleri
Türkiye'nin en kalabalık ve ekonomik açıdan en büyük şehri olan İstanbul'da büyükşehir belediyesi, kazanan parti ve bu partiye yakın duran kurumlar için büyük bir rant kaynağıdır ve sembolik bir önem taşır.[76] Şehirde 1994'te Recep Tayyip Erdoğan'ın Refah Partisi'nden belediye seçimlerini kazanıp İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olmasının ardından her yerel seçimi Erdoğan'ın mensubu olduğu partiler kazandı. Ancak 2019 yerel seçimlerinde bu durum sona erdi ve belediye ana muhalefetteki CHP'nin eline geçti.[77] İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin başkanlık seçimlerinde yarış, daha önceden başbakanlık görevi de yapmış olan AK Parti adayı Binali Yıldırım ve Beylikdüzü Belediye Başkanı olarak görev yapan CHP adayı Ekrem İmamoğlu arasında geçti. İki adayın oy oranlarının birbirine yakınlığı iktidar partisinin seçimleri tartışmaya açmasına sebep oldu. AK Parti temsilcileri seçim öncesinde güvenlik zafiyeti tartışmalarına "Türkiye'nin seçim güvenliğini en iyi gerçekleştiren ülke" cevabını verse de aynı temsilciler Ekrem İmamoğlu'nun daha fazla oy alması üzerine seçimi "demokrasi tarihinin en büyük şaibesi" olarak nitelendirdi.[78][79]
6 Mayıs 2019 günü Yüksek Seçim Kurulu, "kamu görevlisi olmayan sandık kurulu başkan ve üyelerinin seçimde görevlendirilmesi" gerekçesiyle 7'ye karşı 4 oyla İstanbul seçimlerini iptal etti.[6][7]
YSK kararları
YSK, kanun hükmünde kararname ile ihraç edilmiş olan seçilen adaylara mazbata verilmemesini kararlaştırdı. YSK, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı dışında, Artvin'in Yusufeli, Denizli'nin Honaz ve Kırıkkale'nin Keskin ilçeleri ile Adıyaman'ın Besni İlçesine bağlı Kesmetepe beldesindeki seçimleri iptal etti. Buradaki seçimler 2 Haziran tarihinde yenilendi.[80]
Anketler
Ana madde: 2019 Türkiye yerel seçimleri için yapılan anketler
Seçim sonuçları
Türkiye geneli
Aşağıdaki tabloda Türkiye geneli seçim sonuçlarına en yakın sonuç olarak kabul edilebilecek olan büyükşehir belediyeleri olan 30 il için ilçe belediye meclis üyeliği seçimleri ile diğer 51 ildeki il genel meclisleri oylarının toplamı esas alınmıştır;
Toplam Sandık
194.678
Toplam Seçmen
57.087.743
Toplam Kullanılan Oy
48.271.511
Toplam Geçerli Oy
46.263.775
Toplam Geçersiz Oy
2.007.736
Katılım Oranı (%)
84,6
Parti
Genel başkanı
Aldığı oy sayısı
Aldığı oy oranı
+/–
Adalet ve Kalkınma Partisi
Recep Tayyip Erdoğan
19.766.640
42,73
0,67
Cumhuriyet Halk Partisi
Kemal Kılıçdaroğlu
13.218.754
28,57
2,95
Milliyetçi Hareket Partisi
Devlet Bahçeli
3.756.245
8,12
9,50
İYİ Parti
Meral Akşener
3.376.292
7,30
-
Halkların Demokratik Partisi
Sezai Temelli, Pervin Buldan
2.703.595
5,84
3,83
Saadet Partisi
Temel Karamollaoğlu
1.312.780
2,84
0,06
Büyük Birlik Partisi
Mustafa Destici
868.393
1,88
0,31
Demokrat Parti
Gültekin Uysal
411.190
0,89
0,16
Demokratik Sol Parti
Önder Aksakal
378.706
0,82
0,49
Bağımsızlar
139.989
0,30
0,12
Bağımsız Türkiye Partisi
Haydar Baş
126.836
0,27
0,03
Türkiye Komünist Partisi
Aydemir Güler
111.775
0,24
0,13
Vatan Partisi
Doğu Perinçek
92.580
0,20
-
Hür Dava Partisi
İshak Sağlam
-
-
0,22
Toplam
46.263.775
% 100,00
Büyükşehir belediye başkanlığı seçimleri
2019 Türkiye yerel seçimleri Büyükşehir Belediye Başkanlığı sonuçları:[81] 23 Haziran 2019'da yapılan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı yenileme seçimleri dahil edilmiştir.[82]
Kayıtlı Seçmen Sayısı
44.212.704
Sandık Sayısı
143.008
Oy Kullanan Seçmen Sayısı
37.423.512
Katılım Oranı (%)
84,64
Geçerli Oy Sayısı
36.126.842
Geçersiz Oy Sayısı
1.296.670
Belediye Başkanlığı Sayısı
30
Parti
Oy sayısı
Oy oranı (%)
+/–
Büyükşehir Belediye
Başkanlığı sayısı
+/–
Adalet ve Kalkınma Partisi
16.000.992
44,29
1,25
15
3
Cumhuriyet Halk Partisi
12.721.822
35,21
4,17
11
5
İYİ Parti
2.607.640
7,22
—¶
0
—¶
Milliyetçi Hareket Partisi
1.418.091
3,93
9,72
1
2
Halkların Demokratik Partisi
1.137.552
3,15
0,81
3
3
Saadet Partisi
942.939
2,61
0,91
0
•
Demokratik Sol Parti
401.165
1,11
0,97
0
•
Bağımsızlar
397.205
1,10
0,51
0
1
Demokrat Parti
243.250
0,67
0,46
0
•
Bağımsız Türkiye Partisi
112.685
0,31
0,13
0
•
Vatan Partisi
89.348
0,25
—¶
0
—¶
Türkiye Komünist Partisi
54.153
0,15
0,12
0
•
Büyük Birlik Partisi
-
-
0,71
-
•
Hür Dava Partisi
-
-
0,15
-
•
Toplam geçerli oy
36.126.842
100
30
İstanbul
Belediye Başkanı
Ekrem İmamoğlu
%54.21
Binali Yıldırım
%44.99
Diğer
%0.80
Kazanan: Ekrem İmamoğlu, CHP (fark: 9.22%)
CHP, AK Parti'den şehri aldı.
Ankara
Belediye Başkanı
Mansur Yavaş
%50.91
Mehmet Özhaseki
%47.10
Diğer
%1.99
Kazanan: Mansur Yavaş, CHP (fark: 3.81%)
CHP, AK Parti'den şehri aldı.
İzmir
Belediye Başkanı
Tunç Soyer
%58.08
Nihat Zeybekçi
%38.66
Diğer
%3.26
Kazanan: Tunç Soyer, CHP (fark: 19.42%)
CHP konumunu korudu.
Şehir
Kazanan
Parti
Adana
Zeydan Karalar
Cumhuriyet Halk Partisi
Antalya
Muhittin Böcek
Aydın
Özlem Çerçioğlu
Balıkesir
Yücel Yılmaz
Adalet ve Kalkınma Partisi
Bursa
Alinur Aktaş
Denizli
Osman Zolan
Diyarbakır
Adnan Selçuk Mızraklı
Halkların Demokratik Partisi
Erzurum
Mehmet Sekmen
Adalet ve Kalkınma Partisi
Eskişehir
Yılmaz Büyükerşen
Cumhuriyet Halk Partisi
Gaziantep
Fatma Şahin
Adalet ve Kalkınma Partisi
Hatay
Lütfü Savaş
Cumhuriyet Halk Partisi
Kahramanmaraş
Hayrettin Güngör
Adalet ve Kalkınma Partisi
Kayseri
Memduh Büyükkılıç
Kocaeli
Tahir Büyükakın
Konya
Uğur İbrahim Altay
Şehir
Kazanan
Parti
Malatya
Selahattin Gürkan
Adalet ve Kalkınma Partisi
Manisa
Cengiz Ergün
Milliyetçi Hareket Partisi
Mardin
Ahmet Türk
Halkların Demokratik Partisi
Mersin
Vahap Seçer
Cumhuriyet Halk Partisi
Muğla
Osman Gürün
Ordu
Hilmi Güler
Adalet ve Kalkınma Partisi
Sakarya
Ekrem Yüce
Samsun
Mustafa Demir
Şanlıurfa
Zeynel Abidin Beyazgül
Tekirdağ
Kadir Albayrak
Cumhuriyet Halk Partisi
Trabzon
Murat Zorluoğlu
Adalet ve Kalkınma Partisi
Van
Bedia Özgökçe Ertan
Halkların Demokratik Partisi
Belediye başkanlığı seçimleri
2019 Türkiye yerel seçimleri Belediye Başkanlığı sonuçları;[83] (Büyükşehir Belediye Başkanlığı Seçimleri hariç, YSK tarafından iptal edilen Artvin'in Yusufeli, Denizli'nin Honaz ve Kırıkkale'nin Keskin ilçeleri ile Adıyaman'ın Besni İlçesine bağlı Kesmetepe beldesindeki seçimler dahil edilmemiştir. Buradaki seçimler 2 Haziran 2019 tarihinde yenilendi.)
Kayıtlı Seçmen Sayısı
53.169.212
Sandık Sayısı
172.314
Oy Kullanan Seçmen Sayısı
44.860.777
Katılım Oranı (%)
84,37
Geçerli Oy Sayısı
43.164.371
Geçersiz Oy Sayısı
1.696.406
Belediye Başkanlığı Sayısı
1.355
Parti
Oy sayısı
Oy oranı (%)
Belediye
Başkanlığı sayısı
Adalet ve Kalkınma Partisi
18.368.421
42,55
742
Cumhuriyet Halk Partisi
12.868.053
29,81
240
İYİ Parti
3.351.438
7,76
24
Milliyetçi Hareket Partisi
3.211.038
7,44
233
Halkların Demokratik Partisi
1.951.185
4,52
57
Saadet Partisi
1.256.235
2,91
21
Büyük Birlik Partisi
685.793
1,59
10
Demokratik Sol Parti
418.055
0,97
6
Demokrat Parti
415.213
0,96
8
Bağımsızlar
383.282
0,89
13
Bağımsız Türkiye Partisi
137.887
0,32
0
Vatan Partisi
69.156
0,16
0
Türkiye Komünist Partisi
48.615
0,11
1
Hür Dava Partisi
-
-
-
Toplam geçerli oy
43.164.371
100
1.355
Belediye meclisi üyelikleri
31 Mart 2019 Yerel Seçimleri belediye meclisi üyelikleri seçim sonuçları;
Toplam Sandık
172.445
Toplam Seçmen
53.203.842
Toplam Kullanılan Oy
44.881.860
Toplam Geçerli Oy
42.998.754
Katılım Oranı (%)
84,36
Belediye meclisi üye sayısı
20.745
Parti
Aldığı oy sayısı
Aldığı oy oranı
Belediye meclisi
üyesi sayısı
Adalet ve Kalkınma Partisi
18.299.576
42,56
10.173
Cumhuriyet Halk Partisi
12.625.346
29,36
4.613
Milliyetçi Hareket Partisi
3.209.416
7,46
2.819
İYİ Parti
3.142.757
7,31
1.092
Halkların Demokratik Partisi
2.409.485
5,60
1.230
Saadet Partisi
1.291.757
3,00
295
Büyük Birlik Partisi
818.872
1,90
269
Demokratik Sol Parti
379.689
0,88
98
Demokrat Parti
378.093
0,88
135
Türkiye Komünist Partisi
125.109
0,29
11
Bağımsızlar
120.097
0,28
8
Bağımsız Türkiye Partisi
115.466
0,27
0
Vatan Partisi
83.091
0,19
2
Hür Dava Partisi
-
-
-
Toplam
42.998.754
% 100,00
20.745
İl genel meclisi üyelikleri
31 Mart 2019 Yerel Seçimleri il genel meclisi üyelikleri seçim sonuçları;[84]
Toplam Sandık
51.670
Toplam Seçmen
12.837.077
Toplam Kullanılan Oy
10.975.294
Toplam Geçerli Oy
10.505.314
Toplam Geçersiz Oy
469.980
Katılım Oranı (%)
85,50
İl Genel Meclisi Üyeliği Sayısı
1.272
Parti
Aldığı oy sayısı
Aldığı oy oranı
İGM
üye sayısı
Adalet ve Kalkınma Partisi
4.371.692
% 41,61
757
Milliyetçi Hareket Partisi
1.976.694
% 18,82
188
Cumhuriyet Halk Partisi
1.834.598
% 17,46
184
İYİ Parti
852.582
% 8,12
23
Halkların Demokratik Partisi
833.237
% 7,93
101
Saadet Partisi
259.091
% 2,47
3
Büyük Birlik Partisi
191.087
% 1,82
6
Demokrat Parti
67.892
% 0,65
1
Bağımsızlar
46.021
% 0,44
6
Bağımsız Türkiye Partisi
26.950
% 0,26
0
Demokratik Sol Parti
20.693
% 0,20
0
Vatan Partisi
14.930
% 0,14
0
Türkiye Komünist Partisi
9.847
% 0,09
3
Hür Dava Partisi
-
-
-
Toplam
10.505.314
% 100,00
1.272
Genel görünüm
Parti
Adalet ve Kalkınma Partisi
AK Parti
Cumhuriyet Halk Partisi
CHP
İYİ Parti
İYİ Parti
Milliyetçi Hareket Partisi
MHP
Halkların Demokratik Partisi
HDP
Saadet Partisi
SAADET
Demokratik Sol Parti
DSP
Demokrat Parti
DP
Türkiye Komünist Partisi
TKP
Başkan
Recep Tayyip Erdoğan
Kemal Kılıçdaroğlu
Meral Akşener
Devlet Bahçeli
Sezai Temelli
Pervin Buldan
Temel Karamollaoğlu
Önder Aksakal
Gültekin Uysal
Aydemir Güler
–
Büyükşehir Belediyeleri
15 (50.00%)
11 (36.67%)
0 (0.00%)
1 (3.33%)
3 (10.00%)
0 (0.00%)
0 (0.00%)
0 (0.00%)
0 (0.00%)
15 / 30
11 / 30
0 / 30
1 / 30
3 / 30
0 / 30
0 / 30
0 / 30
0 / 30
İlçe/Belde Belediyeleri
742 (54.76%)
240 (17.71%)
24 (1.77%)
233 (17.20%)
57 (4.21%)
21 (1.55%)
6 (0.44%)
8 (0.59%)
1 (0.07%)
742 / 1.355
240 / 1.355
24 / 1.355
233 / 1.355
57 / 1.355
21 / 1.355
6 / 1.355
8 / 1.355
1 / 1.355
Belediye Meclisleri
10,173 (49.04%)
4,613 (22.24%)
1,092 (5.26%)
2,819 (13.59%)
1,230 (5.93%)
295 (1.42%)
98 (0.47%)
135 (0.65%)
11 (0.05%)
10.173 / 20.498
4.613 / 20.498
1.092 / 20.498
2.819 / 20.498
1.293 / 20.498
295 / 20.498
98 / 20.498
135 / 20.498
11 / 20.498
İl Genel Meclisleri
757 (59.51%)
184 (14.47%)
23 (1.81%)
188 (14.78%)
101 (7.94%)
3 (0.24%)
0 (0.0%)
(0.08%)
3 (0.24%)
757 / 1.251
184 / 1.251
23 / 1.251
188 / 1.251
101 / 1.251
3 / 1.251
0 / 1.251
1 / 1.251
3 / 1.251
İllerdeki parti değişimleri
Özet
-
Parti / İttifak:
Önceki:
Seçilen:
Değişim:
Partiler
AK Parti
CHP
MHP
HDP
İYİ
Diğer
48
14
7
0
1
11
39
21
11
8
0
2
-9
+7
+4
+8
-1
-9
İttifak
Cumhur
Millet
HDP
İttifaksız
55
15
0
11
50
21
8
2
-5
+6
+8
-9
Tam liste
Tam liste şu şekildedir;[85][a]
İl
Önceki Parti
Kazanan Parti
Adana
MHP
CHP
Adıyaman
AK Parti
AK Parti
Afyon
AK Parti
AK Parti
Ağrı
BDP[b]
AK Parti
Amasya
AK Parti
MHP
Ankara
AK Parti
CHP
Antalya
AK Parti
CHP
Artvin
AK Parti
CHP
Aydın
CHP
CHP
Balıkesir
AK Parti
AK Parti
Bilecik
AK Parti
CHP
Bingöl
AK Parti
AK Parti
Bitlis
BDP[b]
AK Parti
Bolu
AK Parti
CHP
Burdur
CHP
CHP
Bursa
AK Parti
AK Parti
Çanakkale
CHP
CHP
İl
Önceki Parti
Kazanan Parti
Çankırı
AK Parti
MHP
Çorum
AK Parti
AK Parti
Denizli
AK Parti
AK Parti
Diyarbakır
BDP[b]
HDP
Edirne
CHP
CHP
Elazığ
AK Parti
AK Parti
Erzincan
AK Parti
MHP
Erzurum
AK Parti
AK Parti
Eskişehir
CHP
CHP
Gaziantep
AK Parti
AK Parti
Giresun
CHP
AK Parti
Gümüşhane
AK Parti
AK Parti
Hakkâri
BDP[b]
HDP
Hatay
CHP
CHP
Isparta
MHP
AK Parti
Mersin
MHP[c]
CHP
İstanbul
AK Parti
CHP
İl
Önceki Parti
Kazanan Parti
İzmir
CHP
CHP
Kars
MHP
HDP
Kastamonu
AK Parti
MHP
Kayseri
AK Parti
AK Parti
Kırklareli
CHP
BAĞ
Kırşehir
AK Parti
CHP
Kocaeli
AK Parti
AK Parti
Konya
AK Parti
AK Parti
Kütahya
AK Parti
MHP
Malatya
AK Parti
AK Parti
Manisa
MHP
MHP
K. Maraş
AK Parti
AK Parti
Mardin
BAĞ[b]
HDP
Muğla
CHP
CHP
Muş
AK Parti
AK Parti
Nevşehir
AK Parti
AK Parti
Niğde
AK Parti
AK Parti
İl
Önceki Parti
Kazanan Parti
Ordu
AK Parti
AK Parti
Rize
AK Parti
AK Parti
Sakarya
AK Parti
AK Parti
Samsun
AK Parti
AK Parti
Siirt
BDP[b]
HDP
Sinop
CHP
CHP
Sivas
AK Parti
AK Parti
Tekirdağ
CHP
CHP
Tokat
AK Parti
AK Parti
Trabzon
AK Parti
AK Parti
Tunceli
BDP[b]
TKP
Şanlıurfa
AK Parti
AK Parti
Uşak
AK Parti
AK Parti
Van
BDP[b]
HDP
Yozgat
AK Parti
AK Parti
Zonguldak
CHP
AK Parti
Aksaray
AK Parti
AK Parti
İl
Önceki Parti
Kazanan Parti
Bayburt
AK Parti
MHP
Karaman
AK Parti
MHP
Kırıkkale
AK Parti
AK Parti
Batman
BDP[b]
HDP
Şırnak
BDP[b]
AK Parti
Bartın
MHP
MHP
Ardahan
AK Parti
CHP
Iğdır
BDP
HDP
Yalova
CHP
CHP
Karabük
MHP
MHP
Kilis
AK Parti
AK Parti
Osmaniye
MHP
MHP
Düzce
AK Parti
AK Parti
Haritalar
AK Parti'nin illere göre oy dağılımı.
CHP'nin illere göre oy dağılımı.
HDP'nin illere göre oy dağılımı.
İYİ Parti'nin illere göre oy dağılımı.
MHP'nin illere göre oy dağılımı.
SAADET'nin illere göre oy dağılımı.
BBP'nin illere göre oy dağılımı.
DP'nin illere göre oy dağılımı.
DSP'nin illere göre oy dağılımı.
Notlar
Kalın işaretli şehirler büyükşehirleri betimlemektedir.
Seçilmiş belediye başkanı görevden alınmış ve yerine hükûmet tarafından kayyım atanmıştır.
Belediye başkanı görevde iken parti değiştirerek İYİ Parti'ye geçmiştir.
Yorumlar
Yorum Gönder