2026 CHP Mutlak Butlan Krizi Büyüyor

2026 Cumhuriyet Halk Partisi mutlak butlan krizi

Özel, CHP Genel Merkezi önünde konuşuyor

2026 Cumhuriyet Halk Partisi liderlik krizi ya da 2026 Cumhuriyet Halk Partisi mutlak butlan krizi, 21 Mayıs 2026'da Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin, Cumhuriyet Halk Partisi'nin 4-5 Kasım 2023 tarihlerinde gerçekleştirilen 38. Olağan Kurultayı hakkında "mutlak butlan" gerekçesiyle iptal kararı vermesi üzerine başlayan hukuki ve siyasi krizdir.

Mahkeme, kurultayı ve kurultayda alınan kararları baştan itibaren yok hükmünde sayarak mevcut genel başkan Özgür Özel ile Merkez Yönetim Kurulu ve Parti Meclisi organlarını tedbiren görevden uzaklaştırdı. Kararla birlikte, 2023 öncesindeki genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu ile o dönemin parti organlarının görevi devralmasına hükmedildi.

Değişim hareketi ve Özgür Özel'in genel başkan seçilmesi

Bakınız: Cumhuriyet Halk Partisi 38. Olağan Kurultayı

Cumhuriyet Halk Partisi, 14-28 Mayıs 2023 tarihlerinde gerçekleştirilen genel seçimler ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinin kaybedilmesinin ardından parti içinde yoğun bir "değişim" tartışması sürecine girdi. Bu süreç, 4-5 Kasım 2023 tarihlerinde Ankara Spor Salonu'nda düzenlenen 38. Olağan Kurultay ile neticelendi.

Kurultayın ikinci tur oylamasında, 13 yıldır genel başkanlık görevini yürüten Kemal Kılıçdaroğlu 636 oy alırken, değişim hareketinin lideri olan Özgür Özel ise 812 oy alarak partinin yeni genel başkanı seçildi.

2024 yerel seçimleri, artan siyasi baskı ve belediye başkanlarının tutuklanması

Bakınız: 2024 Türkiye yerel seçimleri, Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanması ve Türkiye'de tutuklanan belediye başkanları listesi 

Özgür Özel yönetimindeki Cumhuriyet Halk Partisi, 31 Mart 2024'te düzenlenen yerel seçimlerde %37,81 oy oranıyla, 1977 yerel seçimlerinden beri ilk kez birinci parti oldu. İstanbul'da Ekrem İmamoğlu ve Ankara'da Mansur Yavaş, sırasıyla %51,2 ve %60,5 oy oranlarıyla yeniden seçildi. Cumhuriyet Halk Partisi, 14 büyükşehir belediyesi ve 21 ilde belediye başkanlığı kazandı.

Bu seçim zaferinden sonra, Cumhuriyet Halk Partisi üzerindeki yargısal ve siyasi baskılar yoğunlaştı. Türkiye hükûmetinin daha önce Güneydoğu'daki belediyelerde uyguladığı kayyum politikasını, ilk kez "Kent Uzlaşısı" soruşturmaları adı altında CHP'li batı belediyelerine genişletildi. Bu kapsamda ilk olarak Ekim 2024'te, İstanbul'un en büyük ilçesi olan Esenyurt'un Belediye Başkanı Ahmet Özer, "terör örgütü üyeliği" suçlamasıyla tutuklandı.

Mart 2025'te ise partinin ön seçimle cumhurbaşkanı adayı ilan ettiği İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, yolsuzluk suçlamalarıyla tutuklandı ve Silivri Cezaevi'ne gönderildi. Daha sonra 30'dan fazla Cumhuriyet Halk Partili belediye başkanı gözaltına alındı ve tutuklandı.

Kurultayda usulsüzlük iddiaları ve hukuki itirazlar

Kurultay sürecinin ardından, oylama sırasında ve kurultay öncesinde delege iradelerinin sakatlandığına dair çeşitli iddialar kamuoyunun ve yargının gündemine taşındı. Hatay Büyükşehir Belediyesi'nin eski başkanı Lütfü Savaş gibi isimler, seçimlerin parti içi demokrasi, eşitlik ve serbest irade ilkelerine aykırı yapıldığını öne sürerek kurultayın iptali talebiyle yargı yoluna başvurdu. Davacılar, kurultay sürecinde delegelere oy tercihlerini değiştirmeleri karşılığında maddi menfaat sağlandığı, belediyelerde iş, adaylık ve görev sözleri verildiği ve kamu düzenine aykırı hareket edildiğini iddia etti.

İlk derece mahkemesi, Cumhuriyet Halk Partisi'nin kurultay sürecinden sonra yeni kongreler ve olağanüstü tüzük kurultayı gerçekleştirmiş olmasını gerekçe göstererek, açılan davaların konusuz kaldığına hükmetti ve talebi reddetti. Bunun üzerine davacılar, yerel mahkemenin bu kararını istinaf mercii olan Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'ne taşıdı. İstinaf mahkemesi, Ankara ve İstanbul Cumhuriyet başsavcılıklarının yürüttüğü diğer adli soruşturmalardaki delege ifadelerini, teknik delilleri ve iddiaları incelemeye aldı. Mahkeme, delege iradesinin baskı veya menfaat temini yoluyla zedelendiğine dair somut bulgular olduğunu değerlendirdi. Yaşanan usulsüzlüklerin basit bir parti içi tüzük ihlali olmadığını, kamu düzenini ilgilendiren bir seçim sakatlığı olduğunu belirten daire, dosyayı esastan karara bağlamak üzere incelemesini derinleştirdi.

Mutlak butlan kararı ve hukuki süreç

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi kararı

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, 21 Mayıs 2026 tarihinde Cumhuriyet Halk Partisi 38. Olağan Kurultayı'na yönelik açılan iptal davasında, kurultay seçimlerini ve alınan tüm kararları baştan itibaren geçersiz sayan "mutlak butlan" kararı verdi. Yargı heyeti, kurultay iradesinin sakatlandığı gerekçesiyle genel başkan Özgür Özel, Merkez Yönetim Kurulu (MYK) ve Parti Meclisi (PM) organlarını tedbiren görevden uzaklaştırdı. Mahkeme, 4 Kasım 2023 öncesindeki yasal durumu yeniden geçerli kılarak, eski genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu ile o dönemin parti kurullarının tedbiren görevi devralmasına hükmetti.

Yüksek Seçim Kurulu kararı

Özgür Özel yönetimi, istinaf mahkemesinin verdiği bu kararın Siyasi Partiler Kanunu'na aykırı olduğunu ve parti içi seçimlerde nihai karar merciinin Yüksek Seçim Kurulu (YSK) olduğunu belirterek karara karşı itiraz başvurusunda bulundu. Partinin hukukçuları, adli yargının parti kurultayını iptal etme yetkisi bulunmadığını öne sürdü. Başvuruyu değerlendiren Yüksek Seçim Kurulu, hukuk mahkemelerinin ve adli yargı mercilerinin verdiği esasa ilişkin kararları denetleme yetkisinin bulunmadığını açıklayarak partinin itirazını reddetti. YSK, adli yargı tarafından verilen "mutlak butlan" ve tedbiren görevden uzaklaştırma hükmünün kendi görev alanı dışında kaldığını belirtti.

Krizin gelişimi

İptal kararının açıklanmasının ardından Özgür Özel, kararın hukuki değil siyasi olduğunu belirterek hükmü tanımayacaklarını ilan etti. Özel, Merkez Yönetim Kurulu üyeleri, Parti Meclisi üyeleri ve çok sayıda milletvekili, partinin meşru yönetiminin kendileri olduğunu savunarak Söğütözü'ndeki genel merkez binasını terk etmeyeceklerini açıkladı. "Milli irade ve delege iradesi yargı yoluyla gasp edilemez" açıklaması yapan parti yönetimi, genel merkez binasında nöbet tutmaya başladı ve partilileri genel merkez önüne çağırarak karara karşı sivil direniş başlattı.

İçişleri Bakanlığı'nın mahkeme kararını uygulama talimatı üzerine Ankara Emniyet Müdürlüğü, genel merkez binası çevresinde yoğun güvenlik önlemleri aldı. Çevik kuvvet ekipleri ve TOMA'lar, binanın tüm giriş çıkışlarını barikatlarla kapatarak ablukaya aldı. İçerideki yöneticilerin binayı tahliye etmeyi ve anahtarları devretmeyi reddetmesi üzerine, polis ekipleri mahkeme kararını fiilen uygulamak amacıyla genel merkez binasına girdi. Genel merkeze göz yaşartıcı gaz ile müdahale edildi ve Özel ve beraberindeki yöneticiler polis zoruyla binadan çıkarıldı.

Genel başkanlık yetkileri fiilen elinden alınan Özel, CHP'nin Türkiye Büyük Millet Meclisi grubu aracılığıyla kapalı grup toplantısı düzenledi. Partinin toplam 138 milletvekilinden 96'sı toplantıya katıldı; mazeret bildiren 15 milletvekili ise Özel'e destek beyanında bulundu. Kemal Kılıçdaroğlu'na yakınlığıyla bilinen 27 milletvekili ise toplantıya katılım göstermedi. Yapılan gizli oylamada Özel, 95 oy alarak CHP TBMM Grup Başkanı seçildi. Seçimin ardından Kılıçdaroğlu, "Özgür Bey'in yeni görevi hayırlı olsun" dedi.

Sonuçları

Ekonomiye etkisi

Bakınız: Türkiye ekonomik krizi (2018-günümüz)

Kararın kamuoyuna duyurulmasının ardından Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi yaklaşık yarım saat içerisinde 13.760 puan seviyesinden 13.167 puana kadar geriledi ve günlük kayıp oranının %6,05'e ulaşması üzerine saat 17.42 itibarıyla endekse bağlı devre kesici sistemi tetiklenerek işlemler geçici olarak durduruldu. Sektörel bazda en belirgin düşüş %8,63 kayıpla bankacılık endeksinde yaşanırken, Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) 19 baz puanlık artışla 260 baz puana, 5 yıl vadeli dolar cinsi eurobond faizi ise %6,87'ye yükseldi. Merkez Bankası'nın toplam rezervleri 22 Mayıs haftasında yaklaşık 8,4 milyar dolar azalarak 168,6 milyar dolardan 160,2 milyar dolara geriledi.

Bloomberg'in haberine göre kamu bankaları, piyasaya yaklaşık 8 ila 10 milyar ABD doları tutarında döviz satışı gerçekleştirdi. Haberde, söz konusu döviz satışlarının yaklaşık yarısının, CHP yönetiminin mahkeme kararıyla görevden düşürülmesinin hemen ardından yapıldığı belirtildi. Kamu bankalarının, Türkiye'de piyasalarda oynaklığın arttığı dönemlerde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) adına döviz piyasasına müdahalede bulunduğu ifade edilirken, TCMB'nin konuya ilişkin yorum talebine yanıt vermediği aktarıldı.

Tepkiler

Uluslararası tepkiler

 

* Avrupa Birliği, “Bu olay ve geçmişte yaşananlar, hukukun üstünlüğü, temel haklar, demokratik çoğulculuk ve yargı bağımsızlığına dair soru işaretleri uyandırmaktadır. Türk halkı, halkın sesinin duyulduğu, canlı ve rekabetçi bir demokrasinin kazanımlarından yararlanmayı hak etmektedir” açıklamasında bulundu.

 Avrupa Parlamentosu Türkiye Ropörtörü Nacho Sánchez Amor, “Bu karar, ana muhalefet partisini ortadan kaldırmaya yönelik iyi planlanmış bir girişim” dedi ve durumu “tamamen otoriter bir sistemin taslağı” olarak tanımladı. Avrupa Birliği'ni harekete geçmeye çağıran Amor, “adaletin silah olarak kullanıldığını ve muhalefetin kayyumlaştırıldığını” söyledi.

* Sosyalist Enternasyonal, “CHP liderliğine ilişkin son yargı kararlarından son derece endişe duymaktadır. Türkiye’de temyiz mahkemesinin, Özgür Özel'in CHP lideri olarak seçilmesini ve son parti kongrelerinde alınan tüm kararları geçersiz sayma kararı, hukukun açık bir şekilde kötüye kullanılmasıdır. Bu durum, Türkiye’nin anayasal düzeninin boğulmasının ve siyasi rakiplere yönelik sistematik baskının bir parçasıdır. Aynı zamanda muhalefet üyesi Ekrem İmamoğlu'na yönelik benzeri görülmemiş yasağın da devamıdır... Bu karar, Türkiye'nin demokratik sistemine indirilmiş bir darbedir. Temel ilkelerimize yönelik bu açık saldırı karşısında, Özgür Özel ve CHP'nin seçilmiş yönetimiyle tam dayanışma içinde olduğumuzu ifade ediyoruz" açıklamasında bulundu.

 Avrupa Sosyalistler Partisi, kararı "muhalefeti susturma operasyonu" olarak nitelendirdi ve Avrupa Birliği Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas'a Türkiye'de demokrasiyi savunmak için harekete geçme çağrısı yaptı. Özgür Özel'e destek veren PES, olayı "en yüksek demokratik standartlara aykırı" olarak değerlendirdi.

* Almanya: Mutlak butlan kararına ilişkin değerlendirmelerde bulunan isimlerden biri de Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul oldu. İsveç’in Helsingborg kentinde düzenlenen NATO Dışişleri Bakanları Toplantısı sırasında konuşan Wadephul, kararın Türkiye’nin demokrasi standartları ve Avrupa Birliği üyelik hedefiyle bağdaşmadığını söyledi. Wadephul, bir siyasi parti kurultayının tümden iptal edilmesi ve muhalefet liderinin görevden alınmasına ilişkin haberlerin kendisini endişelendirdiğini belirterek, siyasi rekabetin hukuki değil siyasi yollarla yürütülmesi gerektiğini ifade etti. 

* İsrail: İsrail Dışişleri Bakanlığı, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, Cumhuriyet Halk Partisi genel merkezindeki tahliye görüntülerini paylaşarak Türkiye’de muhalefete baskı uygulandığını öne sürdü. Paylaşımda şu ifadelere yer verildi: “Özgür dünya ve kendilerini demokrasi ile insan haklarının koruyucusu ilan edenler, Erdoğan rejimi Türkiye’de demokrasiyi güpegündüz ezip geçerken sessiz kalıyor. Muhalefet partilerine baskınlar düzenleniyor. Eleştiriler susturuluyor. Demokratik değerleri savunmak dedikleri bu olsa gerek.

Dünya basınının tepkisi

• Bloomberg: Türkiye’de mahkeme muhalefet liderini görevden aldı; karar piyasaları çökertti.
• Euronews: Türk mahkemesi ana muhalefet partisi CHP’nin liderlik kararını iptal ederek kargaşa yarattı.
• Financial Times: Erdoğan’ın ipleri sıktığı dönemde mahkeme muhalefet liderini görevden aldı.
• Liberation: Türkiye’de demokrasi bir kez daha sarsıldı.
• Al-Jazeera: Türk mahkemesi ana muhalefet partisinin liderini görevden aldı.
• New York Times: Türk mahkemesinin kararı Erdoğan muhalifleri için yeni sorun anlamına geldi.
• Guardian: Türk mahkemesinin kararıyla ana muhalefet partisinin lideri görevden alındı.
• DW: Türk mahkemesi Erdoğan’a destek olacak şekilde muhalefet liderini görevden aldı.
• Reuters: Mahkeme muhalefet liderinin görevden alınmasına karar verdi; Erdoğan’ın rakiplerine vurulmuş son darbe.
• France 24: Türkiye’nin ana muhalefet partisinin yönetimini mahkeme görevden aldı.
• AP: Türk mahkemesi ana muhalefet partisi liderinin görevden alınması kararıyla partiye yeni bir darbe indirdi.

Ayrıca bakınız

• Mutlak butlan
• Özgür Özel
• Kemal Kılıçdaroğlu
• Cumhuriyet Halk Partisi 38. Olağan Kurultayı
• Cumhuriyet Halk Partisi 20. Olağanüstü Kurultayı
• Cumhuriyet Halk Partisi 21. Olağanüstü Kurultayı
• Cumhuriyet Halk Partisi 22. Olağanüstü Kurultayı
• Cumhuriyet Halk Partisi 39. Olağan Kurultayı